Chuẩn đoán và cách điều trị thoái hóa đốt sống cổ
Chủ Nhật, 5 tháng 7, 2015
Thoái hóa đốt sống cổ
(cervical spondylosis ) là bệnh lý mạn tính khá phổ biến, tiến triển
chậm, thường gặp ở người lớn tuổi và/hoặc liên quan đến tư thế vận
động. Tổn thương cơ bản của bệnh là tình trạng thoái hóa sụn khớp
và/hoặc đĩa đệm ở cột sống cổ. Có thể gặp thoái hóa ở bất kỳ đoạn nào
song đoạn C5-C6-C7 là thường gặp nhất.
1. ĐỊNH NGHĨA
Thoái hóa cột sống cổ (cervical spondylosis ) là bệnh
lý mạn tính khá phổ biến, tiến triển chậm, thường gặp ở người lớn tuổi
và/hoặc liên quan đến tư thế vận động. Tổn thương cơ bản của bệnh là
tình trạng thoái hóa sụn khớp và/hoặc đĩa đệm ở cột sống cổ. Có thể gặp
thoái hóa ở bất kỳ đoạn nào song đoạn C5-C6-C7 là thường gặp nhất.
2. NGUYÊN NHÂN
- Quá trình lão hóa của tổ chức sụn, tế bào và tổ chức khớp và quanh khớp (cơ cạnh cột sống, dây chằng, thần kinh…)
- Tình trạng chịu áp lực quá tải kéo dài của sụn khớp.
3. CHẨN ĐOÁN
a) Lâm sàng
Biểu hiện rất đa dạng, thường gồm bốn hội chứng chính sau:
- Hội chứng cột sống cổ: đau đốt sống cổ
, có thể kèm theo co cứng vùng cơ cạnh cột sống cổ cấp hoặc mạn tính;
triệu chứng đau tăng lên ở tư thế cổ thẳng hoặc cúi đầu kéo dài, mệt
mỏi, căng thẳng, lao động nặng, thay đổi thời tiết đặc biệt bị nhiễm
lạnh; có điểm đau cột sống cổ; hạn chế vận động cột sống cổ.
- Hội chứng ép tủy: tùy theo mức độ và vị trí tổn thương mà biểu hiện
chỉ ở chi trên hoặc cả thân và chi dưới. Dáng đi không vững, đi lại khó
khăn; yếu hoặc liệt chi, teo cơ ngọn chi, dị cảm. Tăng phản xạ gân
xương.
- Biểu hiện khác: dễ cáu gắt, thay đổi tính tình, rối loạn giấc ngủ, giảm khả năng làm việc…
Tùy theo vị trí cột sống cổ bị tổn thương mà có thể xuất hiện riêng lẻ hoặc đồng thời các biểu hiện trên.
b) Cận lâm sàng
- X quang cột sống cổ thường qui với các tư thế sau: thẳng, nghiêng,
chếch ¾ trái và phải. Trên phim X quang có thể phát hiện các bất
thường: mất đường cong sinh lí, gai xương ở thân đốt sống, giảm chiều
cao đốt sống, đĩa đệm, đặc xương dưới sụn, hẹp lỗ liên hợp…
- Chụp CT-scan: do hiệu quả chẩn đoán kém chính xác hơn nên chỉ được chỉ định khi không có điều kiện chụp cộng hưởng từ.
c) Chẩn đoán xác định
Hiện tại vẫn chưa có tiêu chuẩn chẩn đoán xác định bệnh lí thoái hóa cột sống cổ. Chẩn đoán cần dựa vào triệu chứng lâm sàng và cận lâm sàng, trong đó:
- Đau tại vùng cột sống cổ và có một hoặc nhiều các triệu chứng thuộc bốn hội chứng nêu trên.
- X quang cột sống cổ bình thường hoặc có các triệu chứng của thoái hóa.
- Cộng hưởng từ hoặc CT-scan: vị trí, mức độ rễ thần kinh bị chèn ép; nguyên nhân chèn ép: thoát vị đĩa đệm, gai xương…
4. Cách Điều Trị Thoái Hóa Đốt Sống Cổ
4.1. Nguyên tắc chung
- Cần phối hợp phương pháp nội khoa và phục hồi chức năng, luyện tập,
thay đổi lối sống nhằm bảo vệ cột sống cổ, tránh tái phát.
- Áp dụng các liệu pháp giảm đau theo mức độ nhẹ - vừa- nặng, hạn chế sử dụng dài ngày.
- Cần tăng cường các nhóm thuốc điều trị bệnh theo nguyên nhân.
4.2. Điều trị cụ thể
a) Điều trị nội khoa
- Paracetamol: đây là lựa chọn ưu tiên chữa thoái hóa đốt sống cổ
với sự cân bằng giữa tác dụng phụ và hiệu quả mong muốn. Có thể đơn
chất hoặc phối hợp với các chất giảm đau trung ương như cocain,
dextropropoxiphene…
- Arthri Flex: có hiệu quả, chỉ dùng khi không đáp ứng
với nhóm giảm đau nêu trên và tránh dùng kéo dài. Một vài trường hợp
hãn hữu, thể tăng đau có thể chỉ định opioids ngắn ngày và liều thấp
nhất có thể.
- Thuốc giãn cơ.
- Nhóm thuốc chống thoái hóa tác dụng chậm (glucosamine sulfate:
1500mg/ngày, dùng đơn độc hoặc phối hợp với chondroitin sulfate); hoặc
diacerein 50mg x 2 viên/ngày.
- Tiêm Glucocorticoid cạnh cột sống: có hiệu quả từ vài ngày đến vài
tháng. Không nên tiêm quá 3 lần trên cùng 1 khớp trong 1 năm. Cần có sự
hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa. Trường hợp chèn ép rễ, có thể tiêm
thẩm phân corticosteroid tại rễ bị chèn ép dưới hướng dẫn của CT.
b) Phục hồi chức năng
- Cần thực hiện các bài tập vận động vùng cổ, đặc biệt với bệnh nhân đã
mang nẹp cổ thời gian dài, bệnh nhân có công việc ít vận động vùng cổ.
- Nghỉ ngơi, giữ ấm, tránh thay đổi tư thế cột sống cổ đột ngột.
- Các liệu pháp vật lý trị liệu: sử dụng nhiệt, sóng siêu âm... Có thể
kéo dãn cột sống cổ song nên thực hiện với mức độ tăng dần từ từ.
5. TIẾN TRIỂN- BIẾN CHỨNG
- Chèn ép thần kinh gây hội chứng vai cánh tay 1 hoặc 2 bên
- Chèn ép các động mạch đốt sống gây đau đầu, chóng mặt
- Chèn ép tủy: gây yếu, đau tứ chi, đi lại khó khăn hoặc liệt không vận động được.
6. PHÒNG BỆNH
- Phát hiện và điều trị sớm các dị tật cột sống cổ.
- Tránh các tư thế cột sống cổ bị quá tải do vận động và trọng lượng, tránh các động tác mạnh đột ngột tại cột sống cổ…
Tags:
thoai hoa dot song co
Comments[ 0 ]
Đăng nhận xét